Ուզում ենք տեղի արտադրողն աշխատանք ունենա,

0
48

 բայց, չաջակցելով նրաններկրվողարտադրանքիառջև<<կանաչլույս>>ենքվառում

 Արտադրություն

   Հայաստանում թեթև արդյունաբերության վիճակի հետ կապվածպարզաբանումների  նպատակով հարցազրույց ունեցանք տնտեսագիտության թեկնածու, <<Նայթեքս>>ԲԲԸգլխավորտնօրենՀակոբԱղաբեկյանիհետ: Նախ, տեղեկացանքնրանից, որզբաղվումենբամբակիթելիարտադրությամբ: Արտադրածթելիցգործումենբանվորականարտահագուստի, մթելացուի, սպիտակեղենիուտրիկոտաժիկտորներ, ինչպեսնաևվաֆլեևխավավորսրբիչներ, ամառայինուձմեռայինկիսագուլպաներ: Արտադրումենբժշկականբամբակ, նախատեսումեննաևբժշկականմառլյաարտադրել: Իրենցգործածկտորներիցկարումենմայկա, կիսավարտիք, բանվորականարտահագուստ, ներքնակ: ՀիմնականումկատարումենՀՀպաշտպանությաննախարարությանպատվերները: Պայմանագիրունեն<<Օգնեցեքդատապարտյալներին>>հիմնադրամիհետ, որովկալանավայրերիվարչությաննենարտադրանքտալիս: Իսկարտադրանքիմեծմասնսպառվումէշուկայում:

   –Այս ֆաբրիկան,-ասաց պարոն Աղաբեկյանը,-խորհրդային տարիներին մեծ հզորություն է ունեցել, օրական արտադրել է 150 տոննա թել, 250 հազար մետր կտոր: Այսօր ամիսը 20 տոննա թել ենք արտադրում: Հայաստանում հիմնական գործող մանվածքային ֆաբրիկան է: Իր նախկին հզորությամբ կարող է աշխատել, եթե պետության կողմից ներդրում արվի, ինչի արդյունքում արդեն կսկսի Հայաստանում թեթև արդյունաբերությունը զարգանալ: Նախկինումբնակչության25 տոկոսնայսոլորտումէընդգրկվածեղել, եթեթեկուզայդ25 տոկոսըվերականգնվի, ապագործազրկություննէլկվերանա: Գումարլինելուդեպքումընկերությունըկվերազինենք` ներդնելովնորմեքենաներ, տեխնոլոգիաներ, ինչովկբարձրանաարտադրողականությունըևմրցունակկդառնանք: Ամենինչարտադրումենք, բայց  ներկատուն չունենալու պատճառով վերջնական մշակում չենք կարողանում անել: Մասնավոր արտադրամասերին ենք տալիս, որվեջնականմշակումանեն: Ներկատունհիմնելուհամարհամապատասխանտարածքունենք, պարզապես, պետությունըֆինանս, ցածրտոկոսովվարկպիտիտրամադրի, որպեսզիսարքավորումբերենքու  տեղադրենք: Այս դեպքում ոչ միայն որակյալ արտադրանք կտանք, այլև արտադրանքի ինքնարժեքը կիջնի: Կկարողանանք նաև բարձր աշխատավարձ տալորպեսզիմասնագետներնարտագնաաշխատանքիչմեկնեն: ՈրակայինառումովՀայաստանումգրեթեմրցակիցչունենք: Մրցունակչենքդրսիցբերվածապրանքներինկատմամբ: Որպեսզիմրցունակլինենք, պետքէկառավարությունըտեղիարտադրողինհնարավորությունտալուինչոր միջոցներձեռնարկի: ԲամբակըներկրումենքԹուրքիայից, Իրանից, Թուրքմենիայից: Դեռարտադրանքչդարձրած` ներկրվածբամբակիհամարմաքսատանըԱԱՀենքվճարում: Մեզհամարառավելությունկլինիայն, որբամբակնապրանքդարձնելուցևվաճառելուցհետոմիայնվճարենքԱԱՀն, ինչի չափն այս դեպքումավելիմեծկլինի, քանսկզբումմուծվելիքը: Կանաևմեկայլխնդիր, որիպատճառովնույնպեսչենքկարողմրցունակլինել: Ներկրվածապրանքիհամարինչգինուզում` գրումեն, ԱԱՀի գումարըքիչենտալիսպետությանը: Անհատը, որբերումէդրսից` շահումէ, բայցայդտեղմենքտուժումենք, որովհետևմեզձեռնտուչէ  գինը պակաս գրել: Բամբակը ներկրում ենք բորսայի գնով` 2 դոլարով, իսկ անհատները  պատրաստիարտադրանքնեններմուծումգրեթենույնգնով: Ինչպե՞սկարողէայդպեսլինել: Էժանբերումեն, թանկվաճառում, քիչգումարտալիսպետությանը, մնացածգումարնէլդնումգրպանները: Իսկմենք` արտադրողներս, բամբակըներկրումենք, տալիսարտադրանք, որնինքնարժեքունի, վաճառումայդինքնարժեքով, պետությանըտալիսենքԱԱՀն, վերջում<<տակըոչինչչիմնում>>: Դրահամարէլմրցունակչենք: Այսիրավիճակումաշխատավարձիբարձրացման, ֆաբրիկայիվերազինմանմասինխոսքլինելչիկարող
    Ըստ նրա, պետության հսկողությունը մեծ պետք է լինի ներկրվողապրանքինկատմամբ, ԹուրքիայիցներկրվողապրանքըՀայաստանգաիրբունինքնարժեքով, որպեսզիտեղիարտադրողնէլկարողանամրցունակլինել: Ներդրումանելուդեպքումկարողենտեղումարտադրելներկրվողապրանքը, ինչովոլորտը  զարգացնելու, նոր աշխատատեղերբացելուհնարավորությունկունենան:
    Այն հարցին, թե այս ոլորտում աշխատող մասնագետների պակաս չի՞ նկատվում, ունե՞ն համապատասխան որակյալ մասնագետներ, մերզրուցակիցըպատասխանեց.
  –Ֆաբրիկայում աշխատում են 40-50 տարվա փորձ ունեցող ինժեներներ, տեխնոլոգներ, վարպետներ, ում մեծ ջերմությամբենքպահում: Ամենինչարվումէ, որպեսզիայդմարդիկչհեռանան: Երիտասարդմասնագետներայսօրչենպատրաստվում: Երիտասարդներնէլչենձգտումաշխատելարտադրությունում: Տեղումենքմասնագետներպատրաստում: Շատլավմասնագետներունենք: Բոլորնէլշատբարձրորակականհատկանիշներևտարիներիփորձունեն: Գլխավորճարտարագետը` ՎահանԱռաքելյանը, 46 տարիայսոլորտումէաշխատում: Գլխավորտեխնոլոգը` ՏատյանաԲելոզորովան, նույնպեսշատվաղուցէայստեղՈւնենք 1986-ից աշխատող արտադրության պետեր` ԹերեզաԱճեմյան, ԱրծվիկԱղաբեկյան, ՍամվելՀովսեփյանԱյսմասնագետներովէպայմանավորվածֆաբրիկայիգործունեությունը, եսէլ, իհարկե, նրանցիցմեկնեմ: Կոլեկտիվըշատհամերաշխէ, ընտանիքինման, մեկըմյուսինկատմամբհարգալից: Կոլեկտիվիայսպիսինլինելնարտադրողիհոգեբանությամբէպայմանավորված: Ղեկավարելիսպիտիարտադրողիհոգեբանությունունենաս, բոլորինհավասարվերաբերվես, խտրականությունչդնեսԵսբանվորիցեմսկսել, գործուղվելեմ, սովորել, վերադարձել, աշխատելեմշատպաշտոններում, հետո` տնօրեն: Բոլորիգործըլավպատկերացնումեմևբոլորիհոգեբանությունըլավգիտեմ: Չիկարելիմարդունբռնանալ: Աշխատողիդպիտիճիշտվերաբերվես, լինեսմարդկային, ամենմեկնիրաշխատանքիարդյունքիչափովպիտիգնահատվածլինի: Պետքէայնպեսանես, որբանվորիդչկորցնես: Տարիներիչարչարանքի, մարդկայինվերաբերմունքի, սրտացավությանունվիրվածությանարդյունքումեմայսֆաբրիկանկարողացելպահել: Եթեեսէլփորձեիհաստոցներըվաճառել, ինչպեսժամանակինայլֆաբրիկաներումշատերնարեցին, ապաբանվորնէլիրհերթինկձգտերմիբանվաճառել, ևֆաբրիկանկքանդվեր: Ընդհակառակը, ովինչմեքենասարքավորումվաճառեց, գնեցինք` բերեցինքայստեղ: Եթեառաջմիայնթելենքարտադրել, ապաայսօրընդլայնվելով, թելիցպատրաստիարտադրանքենքտալիս: Այսամենինհասելենքկոլեկտիվիհետհամատեղ:
   –Եթե ամեն ինչ արել եք, որ ֆաբրիկան չքանդվի, պահպանվի, ապա, կարծում ենք, անձնական ընկերությունը պահպանելուն էլ նույնկերպկվարվեք, այո՞:
 –Ընկերությանը նվիրված անձնավորություն եմ: Ընկերներիսմասինմշտապեսհետաքրքրվումեմ: Իմկյանքումընկերությունիցավելիգնահատելիբանչկա: Լավագույնընկերս` ՍամվելՍաղաթելյանը, ԱԺպատգամավորէր, ցավոք, մահացելէ: Մեզհամարմահացածչէ, կենդանիէ, մեզհետէ: Մերֆաբրիկայումֆինանսականգծովտնօրենէր, մեծատառովմարդ: Բարիկամեցողությամբ, մեծհոգուտերանձնավորությունէր: Մեծիհետմեծէր, փոքրիհետ` փոքր: Բոլորինկօգներ: Եթեանգամգումարչունենար, ապապարտքկաներ` կտարկարիքավորին: Սամվելիկորուստըշատմեծդառնությունպատճառեցբոլորիս: Այսօրիրեղբայրներիհետեմընկերությունանում: Մերգյուղի` ՁորակապիմանկությանսընկերներնենՎահանԽաչատրյանը, ՀակոբՄարտիրոսյանը, Շիրազը, ՄուշեղՍաղաթելյանը, ովքերՀայաստանումճանաչվածեն: Սաընկերոջայնտեսակնէ, որերբեքընկերոջըչիդավաճանի: Ընկերությունըոչթեֆինանսապես, այլհոգեպեսէ  հարստություն տալիս մարդուն: Այնընկերություննէամուր, երբիրարճիշտենհասկանումևնվիրվածենմիմյանց: Եթեուզումեսընկերությանմեջշահողդուրսգալ, ապաընկերոջդհանդեպմիշտպիտիտուժվածլինես: Քեզընկերոջդտեղըդնես, նրահոգեբանությամբմտածես, որպեսզի  ընկերդ լավ զգա իրեն: Պետք է նրբանկատ լինես ընկերոջդ նկատմամբ, որպեսզի այդ ընկերությունը պահպանվի: Ընկերություննայնքանկայունպետքէլինի, որպեսզիերկարատևտարիներիընկերությունդառնա: Այսօրկյանքնայնքանէվատացել, որեղբայրըեղբորհետչիկարողանումհաշտապրել: Բայցերբկարողանումես40-50 տարիմեկիհետընկերությունանել, ապադամեծհարստությունէ: Եսուրախեմ, որ5 եղբայրներսէլունենք50-60 տարվաընկերներ: Ցավոք, այսօրձևականընկերություննուքավորությունըշատեն: Կայունընկերությունքիչմարդիկկարողենանել: Երբեմնտեսնումեսմարդկանց, որյուրաքանչյուրանգամսեղանեննստումտարբերմարդկանցհետ: Ասվումէ` իբր, ընկերներնեն: Հինընկերները, որվատվիճակումենապրում, մոռացությանենմատնված, իրենցհետնստածչեն
  Զրուցեցինք նաև Վահան Առաքելյանի հետ, ով, մասնավորապես, ասաց. <<ԱյսֆաբրիկանպահպանվեցՀակոբԱղաբեկյանիքրտնաջանաշխատանքիունվիրվածությանշնորհիվ: Չկաայնպիսիտնօրեն, որայդքանբանարածլինիձեռնարկությանհամար, որքաննաէարել: Ամենինչարեց, որպեսզիֆաբրիկանչքայքայվի: Նրաայդարարքըմեզպարտավորեցրեց, որպեսզիէլավելինվիրվենքգործին, ամենդժվարիրավիճակումկանգնենքտնօրենիկողքին, դժվարություններըմիասինհաղթահարենք: Փոխադարձսրտացավության, նվիրվածությանարդյունքումֆաբրիկանգնալովառաջընթացէապրում: Աղաբեկյանինկոլեկտիվըշատսիրումուհարգումէ, նվիրվածէնրան: Այսհարգանքըտնօրենըվաստակելէիրճիշտվերաբերմունքիշնորհիվ: Կանգնածէաշխատողիկողքին: Կօգնիանգամանձնականխնդիրներիլուծմանհարցում: Առանցխոսքի, քեզնայելով` կհասկանա, թեինչպահանջունես: Կհետաքրքրվի, գումարիխնդիրունենալուդեպքում` ձեռքկմեկնի: Հաշվիչառնելովղեկավարլինելը, բանվորիհետհավասարգործիկանցնի: Բարդիրավիճակներիդեպքումառաջիննինքը, վտանգըվերցնելովիրվրա, կսկսիգործանել: Ֆաբրիկայիներսումխանութէգործում, որիցօգտվելուարտոնյալպայմանէստեղծվածաշխատողիհամար: Աղաբեկյանըմարդկայինհատկանիշներովօժտված, բարիկամեցողությամբմեծհոգուտերանձնավորությունէ: Ընկերէ` բառիսբունիմաստով: ԵրևանիցՄարալիկգալնինձհամարարդենդժվարէ: Գալիսեմ` հանունիրեն, որովհետևշատսիրումուհարգումեմ: Նրանհավասարչարչարվումեմ, ներդնումմասնագիտականուժս, որպեսզիֆաբրիկանավելիզարգանա: Այսօրմասնագետներունենալուխնդրիառջևենքկանգնած: Երիտասարդները, որչենձգտումաշխատելարտադրությանմեջ, բուհնավարտելով, բացարձակապեսոչինչչգիտեն: Հարկէ, որպրակտիկանանցկացնենարտադրությունում, իրենցաչքովտեսնեն, բամբակիհոտնառնեն: Առհասարակ, մանկականհասակիցպետքէարտադրությաննկատմամբհետաքրքրությունսերմանվի:
   Մեր ֆաբրիկան նախատեսված է եղել միայն թելի արտադրության համար: Աղաբեկյանիպրպտումների, ավելիինհասնելուձգտմանշնորհիվ1997-իցսրբիչիարտադրությունենքավելացրել, կտորիգործողարտադրամասեր, իսկարդենմեկամիսէ` սավանիկտորգործելուարտադրամասնէգործում: Իհարկե, ֆաբրիկանընդլայնելու, հզորացնելուձգտումըշատմեծէ, բայցունենքդժվարություններ, որոնքհաղթահարելէպետքՏենդերներինմասնակցումենքներկրողիհետմիասին, ինչըսխալէ: Պետքէինչոր օրինաչափությունմտցվի: Ուզումենքտեղիարտադրողնաշխատանքունենա, բայցներկրողիառջև<<կանաչլույս>>ենքվառում: Պետքէտարբերակում, ճիշտմոտեցումցուցաբերվիայսհարցում: Ընդհատումներովենքաշխատում` սպասելով, արդյոք, տենդերկշահե՞նք, թե՞ոչ: Առաջարկկա, որանցնենքՊՆենթակայությանտակևկատարենքայդհամակարգիպատվերները: Այսդեպքումամբողջտարինռացիոնալկօգտագործվի, մասնագետներնէլչենհեռանա>>:
   Մանարան արտադրամասի պետ Թերեզա Աճեմյանը նշեց, որ Վ. Առաքելյանըբարեհոգի ու լավ մարդ լինելով, նաև շատ լավ մասնագետ է: Իրենից շատ բան են սովորել և սովորում են: Արտադրական հարցերով շատ է օգնում իրենց: Արտադրությունը շատ բարդ է: ԱռանցԱռաքելյանիկդժվարանանգլուխհանել: Իրենքէլիրենցհերթինմեծսրտացավությամբուսիրովենաշխատում: Դարձելենմիընտանիքինման, ինչըգալիսէղեկավարությանսրտացավությունից, ջերմվերաբերմունքից, մարդկային  լինելուց
   Տատյանա Բելոզորովան նշեց, որ տեքստիլում աշխատում է դեռևս 1967-ից: Բոլորն իր աշակերտներն են եղել: Հ. Աղաբեկյանն էլ է իր աշակերտը եղել, ով, ըստ Տատյանայի, շատ լավ մարդ է, նրան շատ սիրում ու հարգում են: Իսկ գուլպաների և կիսագուլպաների արտադրության պետ ՍամվելՀովսեփյաննասաց. <<Տեքստիլարդյունաբերությանճյուղերիցամենախոշորնենք: Արդեներրորդտարինէ, որաշխատումենքմեծտեմպերով: Հիմնականաշխատանքը  ՊՆ պատվերների շուրջ է, արտադրում ենք ձմեռային և ամառային կիսագուլպաներ: Ձմեռայինը  մոտ 180 հազար, իսկ ամառայինը` 250 հազար զույգէ: Այդպատվերըմերհնարավորությունների30-35 տոկոսիսահմաններումէ: Փորձումենքժամանակակիցգուլպաներստանալ, սկսելենքնորնմուշներգործել: Նախնականփորձարկմանէտապնէ: Ամենայնհավանականությամբ, հուլիսի1-իցկսկսենքնորտեսակիկիսագուլպաներարտադրել: Այսհրաշալիկոլեկտիվումաշխատելուցմիմիայնհաճույքեսստանում, ինչըգալիսէտնօրենից: Ֆաբրիկանայսօրիրարտադրականբոլորպարամետրերովդարձելէկոմբինատ>>:
   Ընկերների միջոցով նախանցած տարի 18 հեկտար բամբակ են ցանել` ստանալով բարձրորակ բամբակ և այն օգտագործելով որպես հումք: Հ. Աղաբեկյանիխոսքերով, բամբակիմշակությամբանհատըչիկարողզբաղվել, պետքէպետություննայսուղղությամբաշխատանքտանի: Բամբակարտադրելըշատշահեկանկլինի: Հողերիմեծմասըչիմշակվում: Այդհողատարածքներումցանկալիկլինիբամբակ, մշակել: Բամբակիբույսիցոչինչչիթափվում: Մշակվումէոչմիայնբամբակըայլևկորիզըևցողունը: Կորիզիցյուղենստանում: Ցողունի70 տոկոսըցելյուլոզաէ, կարելիէմշակել, թուղթարտադրել: Ժամանակինֆաբրիկանձեռագործգորգերարտադրողկազմակերպություններին, որոնքայսօրինչինչ պատճառներովփակվելեն, գորգերիհենքիթելէտվել: Եթեպետություննաջակցի, ապակարողենբրդյաայլծածկոցներարտադրել, ինչիկարիքնայսօրկաևդրսիցէներկրվում: Դրանովկզարգացնենոչխարաբուծությունը, բուրդըսպառումկունենա:
Գլխավոր տնօրենի խոսքերով, ԱՊՀ երկրներից միայն <<Նայթեքս>>ը իրավունքունիԳերմանիայիցմոդալբերելևթելարտադրել: Մոդալըթելիհումքնէ, ինչըփայտիցենստանում: Այդթելիցփոքրքանակովարտադրելեն, սակայնֆինանսներիբացակայությանպատճառովծրագրերըդադարեցվելեն: Մոդալիցարտադրվածթելըխոնավություննիրմեջէքաշում: Առողջությանտեսակետիցշատօգտակարէմոդալիցստացվածարտադրանքը
SHARE